طراحی خانه مناسب سالمندان: آشنایی با اصول، استانداردها و نکات کلیدی

با افزایش سن، خانه‌ها باید متناسب با نیازهای جدید سالمندان طراحی شوند. طراحی خانه‌های مناسب سالمندان نه تنها ایمنی آن‌ها را تضمین می‌کند، بلکه راحتی و استقلال زندگی روزمره را نیز ارتقا می‌بخشد. در این مقاله، به بررسی اصول طراحی خانه مناسب سالمندان، استانداردهای ضروری و ایده‌های هوشمندانه برای ایجاد خانه‌ای ایمن، مدرن و کاربردی می‌پردازیم.

کانسپت خانه سالمندان

غالبا کانسپت طراحی خانه سالمندان از اصول طراحی جهانی، فناوری‌های هوشمند و توجه به حفظ امنیت و ایمنی سالمندان الهام میگیرد. این کانسپت‌ها باعث می‌شود که سالمندان احساس راحتی و استقلال بیشتری داشته باشند و خانواده‌ها نیز از ایمنی آن‌ها مطمئن شوند.

هدف از طراحی خانه مناسب سالمندان

هدف اصلی طراحی خانه سالمندان، ایجاد محیطی استاندارد است که نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی آن‌ها را برآورده کند. این طراحی باید ایمنی، راحتی، دسترسی آسان و حس استقلال سالمندان را فراهم کند. خانه‌ای که بتواند با اصول طراحی جهانی مطابقت داشته باشد، به همه افراد، از جمله سالمندان، امکان استفاده راحت و بدون نیاز به تغییرات تخصصی را می‌دهد.

هدف از طراحی خانه سالمندان استاندارد شامل موارد زیر است:

• حفظ ایمنی: کاهش خطرات ناشی از زمین خوردن یا حوادث دیگر.
• تأمین آسایش روانی: ایجاد محیطی آرام و دلپذیر برای زندگی سالمندان.
• افزایش استقلال: امکان مدیریت امور روزمره توسط خود سالمند با کمترین نیاز به کمک دیگران.

بیشتر بخوانید: کنترل از راه دور خانه؛ روش ها، امکانات و تکنولوژی ها

اصول طراحی خانه سالمندان استاندارد

در ادامه به بررسی مطالعات طراحی خانه سالمندان و همچنین استانداردها پیش از طراحی یا خرید خانه برای سالمندان می پردازیم.

سبک زندگی و نیازهای فردی در طراحی خانه مناسب سالمندان

اولین و مهم‌ترین گام در طراحی خانه مناسب سالمندان، شناخت دقیق نیازها و ترجیحات فرد است. این شناخت، اساس کانسپت خانه سالمندان را شکل می‌دهد.

آیا سالمند زندگی آرام در محیطی ساکت را ترجیح می‌دهد یا فعالیت و حضور در اجتماع برایش مهم است؟ به فعالیت‌های مورد علاقه او توجه کنید. این موضوع در انتخاب مکان مناسب و امکانات رفاهی خانه تاثیرگذار است.

نیازهای جسمی در طراحی خانه مناسب سالمندان

آیا سالمند از واکر، ویلچر یا سایر وسایل کمکی حرکتی استفاده می‌کند؟ آیا مشکلات بینایی، شنوایی، حرکتی، تعادلی، یا مشکلات مربوط به بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع دارد؟ شدت این مشکلات چقدر است؟ این موارد مستقیماً در طراحی خانه مناسب سالمندان و رعایت استانداردهای خانه سالمندان نقش دارند.

نیازهای شناختی در طراحی خانه مناسب سالمندان

آیا سالمند دچار مشکلات حافظه، آلزایمر یا سایر اختلالات شناختی است؟ این موضوع در انتخاب خانه های هوشمند برای سالمندان و استفاده از فناوری‌های مناسب اهمیت دارد.

نیازهای عاطفی و اجتماعی در طراحی خانه مناسب سالمندان

آیا سالمند به نزدیکی به خانواده، دوستان، مراکز مذهبی و فرهنگی، یا شرکت در فعالیت‌های اجتماعی نیاز دارد؟ این مورد در انتخاب مکان مناسب و امکانات رفاهی و همچنین کانسپت خانه سالمندان تاثیرگذار است.

اولویت‌های شخصی در طراحی خانه مناسب سالمندان

چه مواردی برای سالمند در محیط زندگی‌اش از اهمیت بیشتری برخوردار است؟ (مانند دسترسی به فضای سبز، حریم خصوصی، نور طبیعی، وجود حیوان خانگی و غیره) این موارد در طراحی خانه مناسب سالمندان و تعیین متراژ خانه سالمندان نقش دارند.

بودجه‌بندی و بررسی گزینه‌های مالی برای خانه مناسب سالمندان

تعیین بودجه مشخص قبل از هر اقدامی ضروری است. این شامل موارد زیر می‌شود:

• منابع مالی: پس‌انداز، حقوق بازنشستگی، بیمه، کمک‌های خانوادگی، وام‌های دولتی یا خصوصی و سایر منابع درآمد.
• هزینه‌های احتمالی: هزینه‌های خرید یا ساخت یا بازسازی (شامل تغییرات ساختاری و تجهیزات)، نگهداری (تعمیرات، قبوض، مالیات و غیره)، خدمات مراقبتی و درمانی، هزینه‌های هوشمندسازی (خرید تجهیزات، نصب و راه‌اندازی، نگهداری و آموزش).
• گزینه‌های تأمین مالی: وام مسکن ویژه بازنشستگان (در صورت وجود)، تسهیلات بانکی، فروش ملک قبلی، کمک‌های بلاعوض از سازمان‌های خیریه یا دولتی و غیره.

انتخاب مکان مناسب و ارزیابی امکانات رفاهی خانه برای سالمندان

۱. دسترسی به خدمات و امکانات رفاهی

موقعیت مکانی خانه برای سالمندان تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی آن‌ها دارد. در انتخاب مکان به مواردی مثل نزدیکی به مراکز درمانی (بیمارستان، درمانگاه، داروخانه)، مراکز توانبخشی، فروشگاه‌ها، مراکز تفریحی، حمل‌ونقل عمومی، پارک‌ها و فضای سبز، مراکز مذهبی و فرهنگی و سایر خدمات مورد نیاز دقت نمایید.

۲. محیط اطراف

آرامش، امنیت، دسترسی به فضای سبز و پارک‌ها، کیفیت هوا، میزان آلودگی صوتی و دسترسی به امکانات محلی.

۳. آب و هوا

شرایط آب و هوایی مناسب با وضعیت جسمی سالمند (مثلاً پرهیز از مناطق با رطوبت زیاد برای سالمندان با مشکلات مفصلی).

۴. نزدیکی به خانواده و دوستان

حفظ ارتباطات اجتماعی برای سلامت روانی سالمندان بسیار مهم است.

استانداردهای خانه سالمندان (برای طراحی داخلی و…)

برای طراحی داخلی خانه‌های مناسب سالمندان، رعایت استانداردهای زیر ضروری است:

نورپردازی

نور کافی و یکنواخت در تمام فضاها، استفاده حداکثری از نور طبیعی، نور مصنوعی مناسب با رنگ و شدت قابل تنظیم و جلوگیری از خیرگی و سایه‌های تند. استفاده از چراغ‌های حسگر حرکتی در راهروها و سرویس‌های بهداشتی.

استفاده از مواد مقاوم در برابر لغزش

کفپوش‌های ضد لغزش با اصطکاک بالا، بدون ناهمواری، پستی و بلندی یا درزهای باز. پرهیز از فرش‌های ضخیم و لبه‌دار و استفاده از فرش‌های نازک و ثابت شده به کف در صورت لزوم.

راهروها و درگاه‌ها

عرض کافی (حداقل ۹۰ سانتی‌متر) برای عبور ویلچر و سایر وسایل کمکی حرکتی، بدون مانع و با نورپردازی مناسب.

حمام و سرویس بهداشتی

میله‌های کمکی در کنار توالت، دوش، وان و سینک، دوش بدون لبه یا با لبه بسیار کوتاه، توالت فرنگی با ارتفاع مناسب، شیرآلات اهرمی، کفپوش ضد لغزش و تهویه مناسب.

آشپزخانه

دسترسی آسان به وسایل و تجهیزات، قفسه‌های کشویی و کابینت‌های با ارتفاع قابل دسترس، فضای کافی برای چرخش ویلچر، سینک با ارتفاع مناسب و شیرآلات اهرمی.

اتاق خواب

فضای کافی برای حرکت در اطراف تخت و استفاده از وسایل کمکی حرکتی، نور مناسب، تهویه مطبوع، دسترسی آسان به وسایل ضروری، تخت با ارتفاع مناسب و تشک راحت. متراژ اتاق خواب باید به گونه‌ای باشد که این موارد را پوشش دهد.

پله‌ها (در صورت وجود)

نرده‌های محکم در دو طرف با ارتفاع و قطر مناسب، عرض مناسب پله‌ها، عمق مناسب پله‌ها، نورپردازی کافی و استفاده از رنگ‌های متضاد برای لبه پله‌ها.

فضای باز و سبز

دسترسی آسان به فضای سبز، مسیرهای هموار و بدون مانع، مبلمان راحت و مناسب برای نشستن و استراحت، نورپردازی مناسب و سایه‌بان. متراژ فضای باز باید با توجه به نیازهای سالمند و امکان فعالیت‌های سبک در نظر گرفته شود.

ایمنی

سیستم اعلام حریق و نشت گاز، دزدگیر، پریزهای برق با محافظ، سیستم‌های هشدار پزشکی، قفل‌های ایمن برای درها و پنجره‌ها و سایر تجهیزات ایمنی. متراژ خانه باید به گونه‌ای باشد که امکان نصب و استفاده از این تجهیزات فراهم باشد.

بیشتر بخوانید: بهترین سیستم امنیتی منزل؛ انواع، تجهیزات، معایب و راهکارها

متراژ خانه سالمندان

متراژ مناسب برای خانه سالمندان به عواملی همچون تعداد افراد، نیازهای خاص آن‌ها و امکانات مورد نیاز بستگی دارد. به طور کلی:

• برای زندگی یک یا دو نفر، یک خانه ۷۰ تا ۱۲۰ متر مربعی کافی است. این فضا باید شامل اتاق خواب، آشپزخانه، حمام و فضای نشیمن باشد.
• خانواده‌هایی که از سالمندان مراقبت می‌کنند، ممکن است به خانه‌ای با متراژ ۱۵۰ متر مربع یا بیشتر نیاز داشته باشند تا فضای کافی برای پرستار یا امکانات خاص فراهم شود.
• اتاق‌ها باید فضای کافی برای چرخش ویلچر یا حرکت با واکر داشته باشند.

ایده طراحی خانه سالمندان با مشکلات خاص

1. طراحی خانه مناسب سالمندان با مشکلات بینایی
2. طراحی خانه مناسب سالمندان با مشکلات شنوایی
3. طراحی خانه مناسب سالمندان با مشکلات بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع
4. طراحی خانه مناسب سالمندان با مشکلات تعادلی

بیشتر بخوانید: دستیار صوتی خانه هوشمند چیست؟ ۵ برند برتر + مزایا و معایب

۱. طراحی خانه مناسب سالمندان با مشکلات بینایی

استفاده از رنگ‌های متضاد، نورپردازی مناسب و بدون خیرگی، علائم واضح و بزرگ، استفاده از بافت‌های مختلف برای تشخیص سطوح و استفاده از فناوری‌های کمکی بینایی.

۲. معماری خانه سالمندان با مشکلات شنوایی

کاهش صداهای مزاحم، استفاده از سیستم‌های هشدار بصری و سمعی (مانند چراغ‌های چشمک‌زن و ویبراتور)، استفاده از سمعک و سایر وسایل کمکی

۳. معماری برای سالمندان با مشکلات بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع

دسترسی آسان و سریع به سرویس بهداشتی، کفپوش ضد آب و قابل شستشو در سرویس بهداشتی و حمام، تهویه مناسب برای جلوگیری از بوی نامطبوع و رطوبت، استفاده از توالت فرنگی با قابلیت تنظیم ارتفاع و استفاده از پوشینه‌های مناسب.

۴. طراحی خانه سالمندان با مشکلات تعادلی

فضاهای باز و بدون مانع برای حرکت آسان و ایمن، میله‌های کمکی در راهروها، حمام، سرویس بهداشتی و سایر نقاط مورد نیاز، مبلمان پایدار و محکم با ارتفاع مناسب، استفاده از کفپوش‌های با اصطکاک بالا و پرهیز از سطوح لغزنده.

بیشتر بخوانید: کنترل چراغ های خانه با موبایل؛ راهنمای جامع ۱۴۰۳

سایر ملاحظات در طراحی معماری خانه سالمندان

• • سیستم‌های ارتباطی: نصب سیستم‌های ارتباطی مانند تلفن، زنگ اضطراری یا سیستم‌های احضار پرستار در دسترس سالمند برای مواقع ضروری.
  • دسترسی به خدمات درمانی: در صورت نیاز، دسترسی آسان به خدمات درمانی و مراقبتی در منزل باید فراهم شود. این شامل فضای مناسب برای حضور پرستار یا فیزیوتراپ و همچنین دسترسی آسان به تجهیزات پزشکی می‌شود.
  • آموزش کارکنان و خانواده: کارکنان و خانواده‌ای که از سالمند مراقبت می‌کنند، باید در مورد نحوه استفاده از تجهیزات و امکانات خانه و همچنین نحوه برخورد با سالمندان با مشکلات خاص آموزش ببینند.

خانه‌های هوشمند برای سالمندان

هوشمندسازی خانه با استفاده از فناوری‌های نوین، نقش مهمی در بهبود زندگی سالمندان دارد و به تحقق هدف از طراحی خانه سالمندان کمک می‌کند.

بیشتر بخوانید: خانه هوشمند برای سالمندان (امکانات + مزایا + معایب) 

ایمن سازی خانه برای سالمندان

• تشخیص سقوط
• سیستم‌های امنیتی هوشمند
• نظارت بر سلامت
• پیشگیری از حوادث

تشخیص سقوط

سنسورهای حرکتی و پوشیدنی می‌توانند سقوط را تشخیص داده و به صورت خودکار به مراقبان یا اورژانس اطلاع دهند.

بیشتر بخوانید: اتوماسیون خانگی چیست؟ (۰ تا ۱۰۰ مشخصات، مزایا و معایب)

سیستم‌های امنیتی هوشمند

کنترل درب‌ها، پنجره‌ها، سیستم‌های اعلام حریق و نشت گاز، و اطلاع‌رسانی خودکار در مواقع اضطراری.

لطفا برای استعلام هزینه هوشمندسازی خانه با ما تماس بگیرید. در کمتر از دو ساعت پروژه شما قیمت گذاری شده و کارشناسان فروش جهت ارائه پیش فاکتور با شما در تماس خواهند بود.

شماره تماس پشتیبانی (ساعات اداری): ۰۲۱۲۶۶۵۲۳۴۲ و ۰۲۱۲۶۶۵۲۳۴۶

نظارت بر سلامت

پایش پارامترهای سلامتی مانند ضربان قلب، فشار خون، کیفیت خواب و سطح فعالیت با استفاده از گجت‌های پوشیدنی و ارسال اطلاعات به مراقبان یا پزشک.

پیشگیری از حوادث

کنترل روشنایی، دما، رطوبت و سایر عوامل محیطی برای جلوگیری از حوادثی مانند زمین خوردن، سوختگی و گرمازدگی.

حفظ استقلال با خانه های هوشمند برای سالمندان

• کنترل صوتی
• کنترل از راه دور
• یادآوری داروها و قرار ملاقات‌ها
• اتوماسیون وظایف روزمره

کنترل صوتی

کنترل دستگاه‌ها و تجهیزات خانه با استفاده از دستیارهای صوتی مانند الکسا و گوگل هوم.

کنترل از راه دور

نظارت و کنترل از راه دور توسط مراقبان و خانواده از طریق تلفن همراه یا تبلت.

یادآوری داروها و قرار ملاقات‌ها

یادآوری خودکار زمان مصرف داروها، قرار ملاقات‌های پزشکی و سایر وظایف روزمره.

اتوماسیون وظایف روزمره

انجام خودکار وظایف روزمره مانند روشن و خاموش کردن چراغ‌ها، تنظیم دما، آبیاری گیاهان و باز و بسته کردن پرده‌ها.

 بهبود دسترسی با تکنولوژی در خانه برای سالمندان

• دسترسی آسان به اطلاعات
• ارتباط آسان با خانواده و دوستان

دسترسی آسان به اطلاعات

دسترسی به اطلاعات مورد نیاز مانند اخبار، وضعیت آب و هوا، اطلاعات پزشکی و ارتباط با دیگران با استفاده از دستیارهای صوتی و صفحات لمسی.

ارتباط آسان با خانواده و دوستان

تسهیل ارتباط تصویری و صوتی با استفاده از نرم‌افزارها و دستگاه‌های هوشمند.

ملاحظات مهم در هوشمندسازی خانه برای سالمندان

• سادگی استفاده: سیستم‌های هوشمند باید ساده، قابل فهم و کاربرپسند برای سالمندان باشند.
• امنیت داده‌ها: امنیت داده‌های شخصی سالمند باید تضمین شود و از دسترسی غیرمجاز جلوگیری شود.
• هزینه: هزینه خرید، نصب، راه‌اندازی، نگهداری و آموزش سیستم‌های هوشمند باید در نظر گرفته شود.
• آموزش: سالمند، مراقبان و خانواده باید در مورد نحوه استفاده از سیستم‌های هوشمند آموزش ببینند.
• پشتیبانی فنی: دسترسی به پشتیبانی فنی قابل اعتماد برای رفع مشکلات احتمالی ضروری است.

نکات کلیدی در خرید خانه برای سالمندان

• بازرسی دقیق
• مشاوره با متخصص
• توجه به جزئیات
• در نظر گرفتن آینده

بازرسی دقیق

قبل از خرید خانه برای سالمندان، ملک را به دقت بررسی کنید و از سالم بودن تمام تأسیسات، تجهیزات و انطباق آن با استانداردهای خانه سالمندان اطمینان حاصل کنید.

مشاوره با متخصص

از یک مشاور املاک، معمار، طراح داخلی و متخصص در زمینه خانه‌های هوشمند برای انتخاب و بازسازی مناسب ملک کمک بگیرید.

توجه به جزئیات

به جزئیاتی مانند ارتفاع پریزهای برق، نوع دستگیره‌های در و پنجره، نوع شیرآلات، عرض راهروها و درگاه‌ها، و دسترسی به فضاهای مختلف توجه کنید.

در نظر گرفتن آینده

نیازهای احتمالی سالمند در آینده را نیز در نظر بگیرید و خانه‌ای را انتخاب کنید که قابلیت تطبیق با شرایط جدید را داشته باشد.

سخن پایانی

طراحی خانه مناسب سالمندان چیزی فراتر از ساختن یک فضای زیبا و مدرن است؛ این فرآیند شامل ایجاد محیطی ایمن، راحت و انسان‌محور است که نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی سالمندان را در مرکز توجه قرار می‌دهد. چنین خانه‌ای باید به سالمندان کمک کند تا استقلال خود را حفظ کنند، در فضایی ایمن و آرام زندگی کنند و احساس تعلق و شادی را در هر لحظه تجربه کنند.

در نهایت، هدف از این طراحی، خلق فضایی است که سالمندان در آن با کرامت و احترام به بهترین کیفیت زندگی دست یابند و این دوران از زندگی‌شان با امنیت و آرامش همراه باشد.

برای دریافت مشاوره «رایگان» در زمینه هوشمند سازی ساختمان با کارشناسان ما در  شرکت خانه هوشمند پلان تماس بگیرید یا فرم مشاوره را پر کنید.

شماره تماس پشتیبانی (ساعات اداری):

 ۰۲۱۲۶۶۵۲۳۴۲ و ۰۲۱۲۶۶۵۲۳۴۶

منابع

https://www.thisoldhouse.com/home-safety/21015178/6-ideas-for-elder-friendly-design

https://www.architecturaldigest.com/story/aging-in-place-guide

https://qanvast.com/sg/articles/how-to-design-an-elderly-friendly-home-tips-for-every-room-421

https://www.slaterarchitects.com.au/aging-in-place-house-designs